 |
 |
 |
| Menu |
|
Gmina
|
|
|
Prezentacja Gminy
|
|
|
Informacje
|
|
|
Zabytki, historia
|
|
|
Szkoła Marzeń
|
|
|
Kultura, rozrywka, sport, zabawa i inne
|
|
|
Fundusze Europejskie
|
|
|
Nasze inwestycje
|
|
| Galeria |
|
| E-kartki |
|
|
|
|
|
|
Zemsko
|
 |
| |
|
RYS HISTORYCZNY
|
|
|
Zemsko to dawna wieś średniowieczna, wzmiankowana w 1260 r., kiedy to Władysław Odonic nadał wieś klasztorowi cystersów. W 1285 r. we wsi wzniesiono drewniany kościół i zabudowania klasztorne. W XV w. przeniesiono do Bledzewa siedzibę opata, a w 1578 r. przeniesiono cały konwent. Według rejestru poborowego z 1580 r. wieś obejmowała 10,5 łanów, na których obsadzonych było 21 zagrodników, 4 komorników, kowal i pasterz. W 1784 r. odnowiono kościół, w 1836 r. dobudowano wieżę, a w 1899 r. wybudowano nowy (murowany) kościół. Do poł. XIX w. wieś należała do opactwa bledzewskiego, a następnie przejęta przez rząd pruski.
Kościół w Zemsku |
| |
UKŁAD URBANISTYCZNY
|
|
| |
Historyczny (XIX-wieczny). | |
|
Pierwotnie wieś o założeniu owalnicowym (podobnie jak sąsiednie miejscowości o średniowiecznej metryce), wytyczonym na osi W-E, po wschodniej stronie rzeki Obry. Należy przypuszczać iż pierwotnie była to niewielka jednostka osadnicza, ulokowana przy skrzyżowaniu dróg w kierunku Bledzewa, Rokitna i Skwierzyny. Na przestrzeni wieków wieś ewaluowała w sposób liniowy (osiowy), z zachowaniem pierwotnej formy owalnicowej i poprzecznym (głównym) traktem komunikacyjnym. Wydaje się, iż na nowo wieś została zorganizowana po przeniesieniu (w 1578 r.) do Bledzewa konwentu cystersów. Pod koniec XIX w. była to w pełni ukształtowana wieś owalnicowa, o jednorodnej (osiowej) kompozycji przestrzennej. Pierzeje w pełni wykształcone, zwarte, łukowate, rozdzielone długim (wrzecionowatym) i wieloczłonowym nawsiem. Zabudowa typologicznie zróżnicowana, odzwierciedlająca historyczne podziały własnościowe. W północno-wschodniej i południowo-zachodniej części wsi ulokowane były duże 4-budynkowe (zamknięte) zagrody chłopskie.

Widok na Zemsko
W północno-zachodniej części wsi ulokowane były zagrody średniorolne oraz XIX-wieczne założenia folwarczne, usytuowane w głębi pierzei, o czworobocznej (wielobudynkowej) kompozycji zamkniętej. W południowo-wschodniej części wsi znajdowała się zabudowa mało i średniorolna, 2- i 3-budynkowa, rozlokowana w zwartej pierzei. Na nawsiu ulokowany był orientowany, wieżowy kościół oraz kilka zagród małorolnych oraz stawy. Na skraju założenia owalnicowego znajdowały się kapliczki przydrożne. Po północnej stronie wsi, przy drodze do Skwierzyny, ulokowany był cmentarz. Główny ciąg komunikacyjny wytyczony poprzecznie do układu przestrzennego, dzielił wieś na dwie części. Brak dróg zagumiennych.
|
|
|
|
|
|
Zemsko to średniej wielkości wieś sołecka, oddalona ok. 3 km na północny-wschód do Bledzewa. Wszystkie elementy historycznie ukształtowanej wsi owalnicowej pozostały bez zmian, są czytelne w terenie, wpływają waloryzująco na krajobraz kulturowy wsi. Owalnicowy układ przestrzenny zdeterminowany warunkami topograficznymi, wytyczony wzdłuż naturalnej niecki. Wieś charakteryzuje się kompozycją zwartą, ukształtowaną w sposób osiowy (W-E), z niewielkimi (wtórnymi) nawarstwieniami od północnej strony wsi. Pierzeje zwarte, bez istotnych ubytków, o lekko-łukowatym przebiegu. Nawsie wielodzielne, wytyczone na całej długości wsi, z typowymi elementami kompozycji przestrzennej (kościół, plebania, zagrody małorolne, stawy). Zabudowa wsi typologicznie zróżnicowana, odzwierciedla historycznie ukształtowane podziały własnościowe, przy czym w obrębie poszczególnych pierzei lub ich fragmentów zabudowa wykazuje pewną jednorodność stylową, z elementami o wartościach kulturowych. W obrębie wsi dominują zagrody średniorolne, 3-budynkowe, rozlokowane na niewielkich (zwartych) działkach siedliskowych, w północno-wschodniej części wsi występują zagrody pełnorolne, 3- i 4-budynkowe, o zamkniętych układach. Budynki mieszkalne lokowane kalenicowo lub szczytowo na froncie parceli, murowane, głównie 5-7 osiowe, nakryte dachami 2-spadowymi, wzniesione w okresie 4 ćw. XIX w. - l. 20-tych XX w. Budynki inwentarskie lokowane po bokach podwórka (w tym linii pierzei), murowane, ceglane, wielofunkcyjne, z przełomu XIX/XX w. Stodoły lokowane w głębi parceli, o zróżnicowanej konstrukcji (murowane lub szachulcowe), jedno lub dwuklepiskowe.

Widok na Zemsko
Kościół posadowiony pośrodku wsi (na nawsiu), po zachodniej stronie szosy do Bledzewa. Jest to kościół murowany, jednonawowy, wieżowy, z absydą, o historyzującej formie architektonicznej, obiekt wzniesiony w 1899 r. Działka kościelna wygrodzona współczesną metalową siatką, bez starodrzewu. Cmentarz komunalny zlokalizowany po północnej stronie wsi, przy szosie do Skwierzyny, założony w końcu XIX w. jako nekropolia katolicka. Rozplanowanie cmentarza regularne, pierwotnie o układzie kwaterowo-alejowym, ze szczątkowo zachowanymi, pierwotnymi nagrobkami. Nekropolia wygrodzona współczesnym płotem sztachetowym, o rzędowym zadrzewieniem liściastym (lipy, jesiony, dęby). W północnej części wsi ulokowany jest XIX-wieczny folwark, który obecnie zachowany jest w formie szczątkowej, bez dworu i parku, zaś budynki gospodarcze zostały znacznie zdewaloryzowane, bez wartości kulturowych. Na obrzeżach wsi, w osi nawsia, usytuowane są XIX-wieczne kapliczki, w otulinie drzew liściastych. W północnej części wsi, przy drodze polnej usytuowane są dwu lub trzykondygnacyjne bloki popegeerowskie. Układ sieci drożnej o historycznie ukształtowanym przebiegu, tzn. z głównym ciągiem komunikacyjnym, dzielącym wieś w układzie południkowym na dwie symetryczne części. Po zachodniej stronie kościoła brak drogi okalającej nawsie. Droga wiejska, na odcinku od kościoła do kapliczki zachodniej obsadzona drzewami liściastymi (w formie alei).

Skrzyżowanie dróg powiatowych w Zemsku |
| |
PROPONOWANE STREFY OCHRONY KONSERWATORSKIEJ
|
|
| STREFA "A" - XIX-wieczny, murowany kościół, w granicach wyznaczonych przez współczesne ogrodzenie działki siedliskowej. |
| |
| STREFA "B" - owalnicowy układ przestrzenny wsi, w granicach zasięgu działek siedliskowych oraz na wysokości rozwidlenia dróg (w zachodniej i wschodniej części wsi), a także wzdłuż drogi polnej, północno-zachodniej. |
| |
| STREFA "K" - cmentarz komunalny, w granicach współczesnego ogrodzenia. |
| |
| STREFA "E" - ekspozycja na owalnicowy układ przestrzenny od południa, na przestrzeni ok. 300 - 400 m. od zabudowy. |
| |
OBIEKTY W REJESTRZE ZABYTKÓW
|
|
| - kościół p.w. Zwiastowania NMP, nr rej. 116, z dn. 08.11.1976 r. |
| |
WYKAZ OBIEKTÓW CHRONIONYCH
|
|
- cmentarz komunalny, kon. XIX w. - kapliczka przydrożna (wschodnia), mur. ? ćw. XIX w. - kapliczka przydrożna z figurą MB (zachodnia), mur. 4 ćw. XIX w. - bud. mieszkalny nr 1, mur. l. 10-te XX w. - brama przy zagrodzie nr 1, mur. pocz. XX w. - dwa bud. gospodarcze nr 1, mur. pocz. XX w. - bud. mieszkalny nr 3a, mur. kon. XIX w. - bud. mieszkalny nr 4, mur. kon. XIX w. - bud. inwentarski z gołębnikiem nr 4, mur. kon. XIX w. - obora nr 4, mur. kon. XIX w. - bud. mieszkalny - czworak nr 5, mur. 1899 r. - bud. gospodarczy nr 5, mur. kon. XIX w. - bud. mieszkalny nr 6, mur. l. 10-te XX w. - bud. mieszkalny nr 8, mur. pocz. XX w. - dwa bud. gospodarcze nr 8, mur. pocz. XX w. - bud. mieszkalny nr 11, szach. 4 ćw. XIX w. - stodoła nr 11, szach. 4 ćw. XIX w. - dwa bud. inwentarskie nr 11, mur. pocz. XX w. - bud. mieszkalny nr 13, szach./mur. 4 ćw. XIX w. - bud. mieszkalny nr 14, mur. pocz. XX w. - bud. mieszkalny nr 20, mur. l. 10-te XX w. - bud. mieszkalny nr 21, mur. pocz. XX w. - stodoła nr 23, szach. 3 ćw. XIX w. - bud. mieszkalny nr 24, mur. pocz. XX w. - stodoła nr 24, glina pocz. XX w. - stodoła nr 25, glina 4 ćw. XIX w. - bud. mieszkalny nr 26, mur. kon. XIX w. - bud. mieszkalny nr 29, mur. XIX/XX w. - bud. mieszkalno-gospodarczy nr 30, mur. kon. XIX w. - stodoła nr 30, mur. kon. XIX w. - bud. mieszkalny nr 31, mur. pocz. XX w. - dwa bud. gospodarcze nr 31, mur. pocz. XX w. - bud. mieszkalny nr 32, mur. kon. XIX w. - bud. mieszkalny nr 33, mur. pocz. XX w. - bud. mieszkalny nr 35, mur. 4 ćw. XIX w. - obora nr 35, kon. XIX w. - bud. mieszkalny nr 36 i 37, mur. kon. XIX w. - bud. gospodarczy nr 37, mur. 1907 r. - bud. mieszkalny nr 41, mur. pocz. XX w. - młyn pofolwarczny, mur. pocz. XX w. - stodoła pofolwarczna, mur. pocz. XX w. |
| |
|
|
| |
|
|
| |
|
 |
| Mapa |
|
| Subskrypcja |
|
|
| Warto zobaczyć |
|
| Zadaj pytanie |
|
|
|
|
 |
 |
|
|
| | | |