Stary Dworek to wieś o metryce średniowiecznej, wzmiankowana w 1260 r. podczas pierwszego uposażenia zakonu cystersów w Zemsku, potwierdzona później dla klasztoru w Bledzewie. W 1580 r. wieś awansowała do roli rezydencji, kiedy to opat w Bledzewie Piotr Kamiński nadał opatowi Piotrowi Ostrorogowi (ze Lwówka) Stary Dworek w dożywocie.

W 1580 r. wzniesiono pierwszy kościół drewniany, w 1725 r. - również drewniany, w 1768-78 - murowany, który został wkrótce rozebrany i wzniesiony na nowo w latach 1797-99. W tym okresie wzniesiono również dwór opacki. Po rozbiorach Polski, w 1796 r. rząd pruski przeprowadził sekularyzację dóbr kościelnych i klasztornych, ostatni opat Onufry był w latach 1796-1803 tylko dzierżawcą. Po kasacie zakonu cysterskiego w 1836 r. majątkiem rozporządzał wyłącznie rząd pruski. W 1886 r. ówczesny zarządca Hecker dokonał przebudowy dworu i rozbudowy zespołu folwarcznego. W 1907 r. dzierżawcą majątku był Teodor Hecker.

Brak informacji odnośnie pierwotnego rozplanowania wsi, choć przypuszczać, iż była to niewielka owalnica (podobnie jak sąsiednie wsie), wytyczona na osi NW-SE (w linii drogi do Zemska), bezpośrednio po wschodniej stronie rzeki Obry. W poł. XVI w. doszło do przekształcenia układu przestrzennego, w wyniku ulokowania siedziby opata (w zachodniej części wsi), w owym czasie pośrodku wsi wzniesiono kościół. Następnie wieś ewoluowała w sposób liniowy, z zabudową chłopską (w części wschodniej - wzdłuż drogi) i majątkiem opackim (na nadrzecznej skarpie - w części zachodniej). W kon. XIX w. wieś miała formę prostej ulicówki, wytyczonej na osi NW-SE, wzdłuż drogi dojazdowej z Zemska. Pierzeje w pełni wykształcone, lekko łukowate, zwarte. W pierzei wschodniej ulokowane były zagrody chłopskie, głównie pełnorolne, wielobudynkowe, o układach zamkniętych, z chałupami na froncie i głęboko lokowanymi stodołami.

 Pośrodku wsi usytuowany był orientowany, wieżowy kościół, z przyległą od południa niewielką zagrodą. W zachodniej części wsi, na wysokości kościoła, rozlokowany był majątek, który tworzył kompozycję zwartą, geometryczną - zamkniętą, z dworem w części zachodniej i niewielkim ogrodem - w części południowej. Zespół folwarczny usytuowany był na tarasowatej skarpie, z ogrodami od strony rzeki. Dwór stanowił wspólne założenie osiowe z kościołem. W południowo-zachodniej części wsi usytuowane było drugie folwarczne podwórze gospodarcze. Przed wjazdem do wsi (od południa i wschodu) usytuowane były kapliczki. Po północnej stronie wsi znajdował się niewielki cmentarz. Po zachodniej stronie wsi, nad rzeką, ulokowana była cegielnia z kilkuzagrodowym wybudowaniem.

Stary Dworek to średniej wielkości wieś sołecka, oddalona ok. 6 km na północ od Bledzewa. Jest to niewielka jednostka osadnicza, o założeniu ulicowym, wytyczonym na osi NW-SE, równolegle do przepływającej - po zachodniej stronie - rzeki Obry. Układ przestrzenny nie wykazuje istotnych cech wtórnych, nawiązuje do XIX-wiecznej kompozycji, odzwierciedla historycznie ukształtowane podziały własnościowe. W obrębie wsi czytelny jest podział na część chłopską (wschodnią) i pofolwarczną (zachodnią), obie części rozdzielone pośrodku wsi działką kościelną oraz niewielkim placem (być może jest to ślad dawnego założenia owalnicowego lub ulicowo-placowego).

                                                    Widok na Stary Dworek

Obie pierzeje w pełni wykształcone, zwarte, lekko łukowate, przy czym pierzeja wschodnia tworzy jednorodny ciąg architektoniczny. W południowej części wsi ulokowane są nowe elementy kubaturowe, w postaci bloków popegeerowskich oraz pawilonowego budynku szkolnego. Zabudowa chłopska rozlokowana w pierzei wschodniej, złożona głównie z zagród średniorolnych, 3-budynkowych, sporadycznie występują pełnorolne zagrody, z wielokokubatorowymi obiektami gospodarczymi. W pierzei zachodniej, po obu stronach dawnego majątku, ulokowane są zagrody mało lub średniorolne, o skromnym programie użytkowym. W w/w zagrodach chałupy lokowane są kalenicowo na froncie parceli (sporadycznie szczytem do drogi, w tym budynki mieszkalne zaadoptowane z gospodarczych), po bokach podwórza posadowione budynki inwentarskie, zaś w głębi parceli stodoły. Dominuje budownictwo murowane, ceglane, wzniesione w okresie kon. XIX w. - l. 20-te XX w., sporadycznie zachowane obiekty szachulcowe (np. chałupa nr 13, stodoły nr 15, 22).

Nurt rz. obra w okolicach Starego Dworku

Budynki mieszkalne głównie 5 i 7-osiowe (w zagrodach małorolnych 3-4-osiowe), nakryte dachami 2-spadowymi, kilka obiektów zostało zdewaloryzowanych przez wtórną stolarkę (np. nr 4, 5, 9, 15, 19, 25, 26, 32). Budynki inwentarskie murowane, ceglane, nietynkowane, wielofunkcyjne, wzniesione w okresie kon. XIX - pocz. XX w., niektóre budynki datowane. Stodoły stosunkowo duże, dwu i trzyklepiskowe, murowane lub szachulcowo-deskowe, wzniesione w okresie 3 ćw. XIX w. - pocz. XX w. Pośrodku wsi, po zachodniej stronie drogi posadowiony jest murowany, barokowy (XVIII-wieczny) kościół p.w. św. Józefa.

Działka kościelna wygrodzona murem caglanym, z ozdobnymi filarami bramnymi, obsadzona starodrzewem (lipy i kasztanowce). Pierwotna nekropolia bez śladów nagrobków, za wyjątkiem łukowatych blend w murze ogrodzeniowym. Cmentarz komunalny zlokalizowany jest po północnej stronie wsi, przy drodze do Trzebiszewa.Jest to współczesna nekropolia, ulokowana na miejscu dawnego cmentarza rzymsko-katolickiego. Układ regularny, geometryczny, bez starodrzewu, wygrodzony współczesną siatką, z zachowaną XIX-wieczną kapliczką. Na rozstajach dróg, w zachodniej, południowej i wschodniej części wsi ulokowane są murowane kapliczki, przy czym przy wyjeździe od strony Zemska kapliczka o XVIII-wiecznej metryce, z barokową figurą, odzwierciedlającą ówczesny status wsi. Zespół folwarczny rozlokowany w zachodniej części wsi, na wysokości kościoła, na rozległej, tarasowatej skarpie nadrzecznej. Główny dziedziniec o kompozycji zwartej - geometrycznej, ukształtowanej w sposób zamknięty, oś kompozycyjna zespołu folwarcznego pokrywa się z osią widokową biegnącą od dworu do kościoła. Zabudowa podwórza typologicznie jednorodna, złożona z ceglanych, nietynkowanych budynków, wzniesionych w okresie 4 ćw. XIX w. - pocz. XX w., obiekty te o pierwotnej formie architektonicznej, waloryzują krajobraz kulturowy wsi.

Dwór Opatów

Barokowy XVIII-wieczny dwór ulokowany w zachodniej części dziedzińca stanowi element zabudowy o wartościach zabytkowych. Po południowej stronie podwórza rozlokowany jest -w formie szczątkowej- park dworski, o zatartym układzie kompozycyjnym, przechodzący w ogród, park wygrodzony od strony drogi polnej wysokim murem ceglanym. Po południowej stronie drogi do Bledzewka ulokowane jest drugie podwórze gospodarcze, o częściowo zatartym układzie, z jednym budynkiem inwentarskim (murowanym) i odeskowaną stodołą. Układ sieci drożnej o pierwotnym przebiegu, bez nowych ciągów komunikacyjnych, przy drogach brak zdecydowanych elementów zieleni. Po zachodniej stronie Obry rozlokowana jest kilkuzagrodowa kolonia mieszkalna, pofolwarczna, złożona z typologicznie jednorodnych budynków, o wartościach kulturowych.

STREFA "A" - barokowy, XVIII-wieczny kościół, w granicach wyznaczonych przez ceglany mur działki siedliskowej, łącznie ze starodrzewem liściastym (kasztanowce i lipy),
- czworobocznie zamknięty dziedziniec dworski, łącznie z XVIII- wiecznym, barokowym dworem (o wspólnej kompozycji osiowej z kościołem) i typologicznie jednorodną zabudową gospodarczą,

STREFA "B" - park dworski, łącznie z naturalnym zadrzewionym terenem nad Obrą i sadem (ogrodem). Granice strefy wyznaczałaby: od południa ceglany mur ogrodzeniowy, od zachodu rzeka Obra, od północy ciek wodny, od wschodu zabudowa podwórza podworskiego.
- cmentarz komunalny (dawniej katolicki) w granicach ogrodzenia.

- ogrodzenie i bramka przykościelna, mur. kon. XVIII, XIX w.
- kapliczka przydrożna (południowa) z barokową figurą, mur. kon. XVIII
- kapliczka przydrożna (zachodnia), mur. kon. XIX w.
- kapliczka na cmentarzu, mur. 4 ćw. XIX w.
- dwór, mur. 3 ćw. XIX w.
- spichlerz pofolwarczny, mur. ? ćw. XIX w.
- stajnia (obecnie magazyn) pofolwarczna, mur. 4 ćw. XIX w.
- obora (obecnie magazyn) pofolwarczna, mur. 4 ćw. XIX w.
- gorzelnia pofolwarczna, mur. 4 ćw. XIX w.
- obora pofolwarczna, mur. 4 ćw. XIX w.
- park podworski, kon. XVIII, XIX, XX w.
- cmentarz komunalny (rzymsko-katolicki), II poł. XIX w.
- bud. mieszkalny nr 3, mur. l. 10-te XX w.
- bud. mieszkalny nr 6, mur. pocz. XX w.
- dwa bud. gospodarcze nr 6, mur. pocz. XX w.
- bud. mieszkalny nr 10, mur. l. 20-te XX w.
- cztery bud. gospodarcze nr 10, mur. pocz. XX w.
- bud. mieszkalny nr 11, mur. kon. XIX w.
- bud. mieszkalny nr 12, mur. l. 20-te XX w.
- bud. mieszkalny nr 13, szach. 3 ćw. XIX w.
- bud. mieszkalny nr 15, mur. pocz. XX w.
- bud. mieszkalny nr 16, mur. XIX/XX w.
- bud. mieszkalny nr 18, mur. kon. XIX w.
- bud. mieszkalny nr 19, mur. kon. XIX w.
- bud. mieszkalny nr 19a, mur. poł. XIX w.
- cztery bud. gospodarcze nr 19, mur. pocz. XX w.
- szkoła (obecnie bud. mieszkalny nr 20), mur. pocz. XX w.
- garaż nr 20, rygl./mur. pocz. XX w.
- bud. mieszkalny nr 22, szach. 4 ćw. XIX w.
- dwa bud. gospodarcze nr 22, mur. pocz. XX w.
- stodoła nr 22, szach. 4 ćw. XIX w.
- bud. mieszkalny nr 23, mur. pocz. XX w.
- bud. mieszkalny nr 25, mur. 4 ćw. XIX w.
- bud. mieszkalny (czworak) nr 26, mur. pocz. XX w.
- bud. mieszkalny nr 30, szach./mur. 3 ćw. XIX w.
- bud. mieszkalny nr 31, mur. kon. XIX w.
- dwa bud. gospodarcze nr 31, mur. pocz. XX w.
- bud. mieszkalny nr 32, mur. pocz. XX w.
- bud. mieszkalny (dwojak) nr 36, mur. 1899 r.
- bud. mieszkalny (dwojak) nr 37, mur. 1900 r.
- bud. mieszkalny (dwojak) nr 38, mur. 1901 r.
- bud. mieszkalny (czworak) nr 39, mur. 1901 r.